Pracownia prób wysiłkowych i wydolnościowych


ERGOSPIROMETRIA

 
Czemu służy badanie. Wskazania.
 

Ergospirometria (test wydolnościowy, spiroergometria) jest badaniem wysiłkowym sercowo - płucnym (cardio-pulmonary exercise test, CPET), wykorzystywanym na całym świecie u sportowców, osób amatorsko uprawiających sport, oraz pacjentów ze schorzeniami o różnym stopniu zaawansowania z poradni kardiologicznych, rehabilitacyjnych i pulmonologicznych. Do uznanych wskazań zalicza się m.in. ocenę wydolności fizycznej i odpowiedzi na leczenie chorych z przewlekłą niewydolnością serca celem zakwalifikowania do przeszczepu serca. Badanie pomaga również w ustaleniu przyczyn duszności i/lub zmniejszonej tolerancji wysiłku niejasnego pochodzenia (różnicowanie pomiędzy etiologią sercową a płucną). Badanie pozwala ocenić zmiany wydolności fizycznej i parametrów metabolicznych w odpowiedzi na trening lub leczenie.
Ergospirometryczna próba wysiłkowa przeprowadzana jest w celu dokładnej oceny wydolności fizycznej organizmu na podstawie analizy wydychanych przez pacjenta gazów (tlenu i dwutlenku węgla). Jest to najbardziej zaawansowana metoda wyznaczenia progów i stref metabolicznych. Badanie umożliwia programowanie intensywności treningu fizycznego w ramach rehabilitacji, treningu rekreacyjnego, zdrowotnego lub sportowego.

 
Jakie parametry oznaczamy?
 

Maksymalne pochłanianie tlenu (VO2max)
Szczytowe pochłanianie tlenu (VO2peak)
Maksymalną tolerancję wysiłku wyrażoną w jednostkach METS lub Wat.
Ocena ekg wysiłkowego, reakcja ciśnienia, tętna i arytmii.
Współczynnik wymiany oddechowej (RER, VCO2/VO2)
Odpowiedź wentylacyjna (VE/VCO2, VE/VO2)
Próg beztlenowy (AT) oraz punkt kompensacji oddechowej (RCP)
Moc tlenową
 

 


Przygotowanie do badania.
 

Pacjent powinien być zdrowy (bez ostrych chorób) i wypoczęty. Zaleca się aby sportowcy nie wykonywali ciężkich treningów na dwa dni przed badaniem. W przypadku zmęczenia wcześniejszym treningiem wyniki testu mogą być niemiarodajne. Należy spożyć lekki posiłek na ok. 3 godziny przed testem. Palenie papierosów, kawa oraz mocna herbata w dniu badania są niewskazane – mogą znacząco zaburzyć wyniki. Warto zabrać ze sobą dokumentację z wcześniejszych badań wydolnościowych oraz wedle możliwości i wskazań lekarza wyniki aktualnych badań dodatkowych. Należy zabrać ze sobą ręcznik do ocierania potu, strój i obuwie sportowe.

 
Opis badania.



 

Nad prawidłowym przebiegiem badania i bezpieczeństwem pacjenta czuwa odpowiednio przeszkolony personel, w tym lekarz. Przed badaniem pacjent proszony jest o rozebranie się pasa w górę. Pielęgniarka przygotowuje skórę klatki piersiowej pacjenta do przyklejenia elektrod EKG. W przypadku obfitego owłosienia klatki piersiowej konieczne jest o wygolenie włosów w miejscach przyklejenia elektrod. Elektrody są jednorazowego użytku, wykonane z pianki poliuretanowej lub włókniny. Do elektrod mocuje się kabelki, poprzez które pacjent zostaje połączony z komputerem analizującym elektrokardiogram (EKG). Ciągły zapis EKG jest widoczny na monitorze w trakcie całego badania. Ergospirometryczna próba wysiłkowa przeprowadzana jest na bieżni ruchomej, cykloergometrze lub ergometrze ręcznym. Na usta i nos nakładana jest specjalna silikonowa maska z ustnikiem połączonym przewodami z maszyną analizującą stężenia gazów oddechowych. Obciążenie wysiłkiem jest stopniowo zwiększane, w zależności od wybranego protokołu – w sposób ciągły lub skokowy. Zwiększanie obciążenia odbywa się poprzez przyspieszenie przesuwu chodnika i zwiększenie kąta nachylenia bieżni ruchomej lub wzrost oporu pedałów cykloergometru.
Po osiągnięciu żądanych parametrów lub przy pojawieniu się wskazań do przerwania badania, lekarz decyduje o zakończeniu próby. Próba może być również przerwana w każdym momencie na życzenie pacjenta lub przy pojawieniu się niepokojących objawów. Po wysiłku następuje etap odpoczynku w pozycji siedzącej, następnie pacjent jest odłączany od aparatury a elektrody są odklejane i wyrzucane. Całe badanie trwa od 15 do 30 minut.



 

Informacje, które należy zgłosić wykonującemu badanie.
 

Dla uzyskania miarodajnego wyniku konieczna jest ścisła współpraca pacjenta z technikiem i lekarzem wykonującym próbę wysiłkową. W czasie badania pacjent powinien natychmiast informować o pojawianiu się jakichkolwiek dolegliwości (ból w klatce piersiowej, bóle głowy, kończyn dolnych, duszność, zawroty głowy, szum w uszach itp.). Należy jednak pamiętać, że zmęczenie jest zjawiskiem normalnym w przypadku badań obciążeniowych. Nieuzasadnione żądanie przedwczesnego przerwania próby uniemożliwi uzyskanie oczekiwanych informacji.

 
Możliwe powikłania/zagrożenia.
 

Próba wysiłkowa jest badaniem bezpiecznym do najczęściej obserwowanych objawów zalicza się ból w klatce piersiowej, duszność, arytmię, zawroty głowy, zasłabnięcie, spadek ciśnienia tętniczego, ból kończyn dolnych. U wyjątkowo wrażliwych osób mogą wystąpić skórne objawy alergii kontaktowej w miejscu przyklejenia elektrod lub przylegania maski. Uczucie zmęczenia po badaniu może utrzymywać się do kilku godzin. Badanie może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane jest u pacjentów w każdym wieku.


©Centrum Medycyny Sportowej w Warszawie 2015

CENTRUM MEDYCYNY SPORTOWEJ
ul. Wawelska 5
02-034 Warszawa